Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) boşanan eşe süresiz nafaka verilmesini öngören yasal düzenlemeyi iptal etmesinin ardından, 13’üncü Yargı Paketi’nde dikkat çeken bir gelişme meydana geldi. AK Parti grubunun hazırladığı ilk çalışma, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla tekrar gözden geçirilmek üzere genişletildi.
AK Parti MYK’sında Abdullah Güler’in sunumu, Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında yapılan son Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında gerçekleştirildi. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, AYM’nin iptal kararının gerekçelerini ve 9 aylık yasal süreci anlattı. Güler, boşanma ve nafaka davalarına ilişkin alternatif çözüm önerilerini içeren taslağı Cumhurbaşkanı’na sundu. Erdoğan’ın “Bu önerilerle yetinmeyin.” talimatı doğrultusunda; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ilgili birimleri, akademisyenler, aile hâkimleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte kapsamlı yeni görüşmeler yapılacak.
MASA ÜSTÜNDEKİ 5 TEMEL KRİTER
Genişletilmesine karar verilen çalışmanın merkezinde, nafaka süresini doğrudan etkileyecek olan 3 ile 5 yıl arasındaki evlilik süresi, nafaka alacak kişinin sosyal durumu, yeniden evlenme olasılığı, çalışıp çalışmadığı ve çocuk sahibi olup olmadığı gibi kriterler yer alıyor.
Nafaka düzenlemeleriyle ilgili tartışmalar hızla devam ederken, konuya dair hukukçulardan dikkat çekici değerlendirmeler gelmeye devam ediyor.
Avukat Altın Mimir ve Göknur Mercan süresiz nafaka düzenlemesini YENİÇAĞ’a değerlendirdi.
Avukat Altın Mimir, son günlerde yeniden alevlenen nafaka düzenlemesi tartışmalarına dair çarpıcı yorumlarda bulundu. Yapılmak istenen düzenlemelerin mevcut Medeni Kanun’daki maddelerle birebir aynı olduğuna dikkat çeken Mimir, “süresiz nafaka” algısının yapay bir gündem oluşturduğunu vurgulayarak adalet sistemindeki asıl sorunun yargılamaların uzun sürmesi olduğunu ifade etti.
“BUGÜNKÜ DÜZENLEMEDE ZATEN SÜRESİZ NAFAKA DİYE BİR ŞEY YOK”
Nafaka tartışmalarının yanlış bir zemin üzerinden yürütüldüğünü belirten Mimir, toplumda erkekler tarafından yaratılan bir algıyla sanki sınırsız ve koşulsuz bir “süresiz nafaka” varmış gibi bir izlenim oluştuğunu söyledi.
Mevcut Medeni Kanun hükümlerinin hâkimlere geniş takdir yetkisi tanıdığını hatırlatan Mimir şu şekilde değerlendirdi:
“Aslında mevcut düzenlemede bizim Medeni Kanunumuzda süresiz nafaka diye bir şey yok. Bugün bile Aile Mahkemeleri boşanma davalarında evliliğin süresine, çocuk olup olmadığına ve kişinin çalışıp çalışmadığına bakıyorlar.”
‘YARGI SİSTEMİNDEKİ TIKANIKLIK İNSANLARI PERİŞAN EDİYOR’
Türkiye’deki yargı süreçlerinin uzunluğuna sert tepki gösteren Altın Mimir, ilk derece mahkemelerindeki gecikmelerin telafisi mümkün olmayan mağduriyetler yarattığını ifade etti:
“Yeniden evlenme olasılığını ortadan kaldıran bir yargılama sistemimiz var. Bir dava 7-8 yıl sürüyor. İstinaf mahkemesinde de 2-3 yıl geçiyor. Temyizde ise 1 yıl daha geçiyor. Benim birçok müvekkilim çocuk sahibi olamayacak korkusuyla perişan durumda. O kadar kötü işleyen bir yargılama sistemimiz var ki… 2-3 yıl süren evliliklerin boşanma süreçleri bazen 2-3 kat daha uzun oluyor. Hâlâ ilk derece mahkemelerinde bekleyen dosyalarım var.”
Mimir ayrıca bu gecikmelerin velayet davalarını da karmaşık hale getirdiğini belirtti; çocukların 18 yaşına gelmeleri nedeniyle artık mahkemelerin velayet kararı veremez hale geldiğine dikkat çekti.
“NAFAKA SADECE KADINA VERİLEN BİR HAK DEĞİL”
Nafakanın cinsiyet odaklı bir imtiyaz olarak gösterilmesini eleştiren Mimir, yasal çerçevenin eşlerin ihtiyaçlarına göre şekillendiğini hatırlattı:
“Bahsedilen kriterler hâkimlere Türk Medeni Kanunu’nun mevcut halinde de mevcuttur. Nafaka sadece kadına verilen bir hak değildir. Eşlerden kimin ihtiyacı varsa ona nafaka verilir. Erkeklere nafaka veren birçok kadın bulunmaktadır.”
“KADIN İSTİHDAMINDA GERİDEYİZ; SEBEBİNİ ORTADAN KALDIRMADAN AĞRI KESİCİ VERMEKTEYIZ”
Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine ve kadınların ekonomik durumuna dikkat çeken Mimir, nafaka tartışmalarının asıl sorunu çözmek yerine sonuçlar üzerinden ilerlediğini vurguladı:
“Aile toplumun temelidir. Nafakanın amacı boşanmayla birlikte o toplumsal birimin dayanışmasını sürdürebilmektir. Kadına nafaka veriliyor diye bağırılıyor ama kadınlarımız ülkemizde oldukça ötekileştirilmiş durumda… Bugün Cumhuriyet Bayramı; biz her zaman ‘Cumhuriyet kadındır’ diyoruz ama istihdam oranımız dünyada en az olanlardan biri.”
Mimir mevcut durumu hastalık ve tedavi ilişkisine benzeterek şu önemli tespiti yaptı:
“Eğer nafakayla ilgili bir düzenleme yapıyorsak öncelikle buna neden olan olguları ortadan kaldırmalıyız. Kadın erkek eşitliğini sağlayarak kadının nafakaya olan ihtiyacını azaltmalıyız. Biz sebebi ortadan kaldırmadan sonuçlarla ilgileniyoruz; bu durum hastalığın ağrı kesiciyle giderilmesine benziyor! Oysaki sebebini bulup ortadan kaldırmamız gerekir.”
KUSURLU KADINA NAFAKA VERİLMEMESİNİN ÖNEMi
Mevcut yasaların kusurlu tarafları korumadığını belirten Mimir kamuoyunda yanlış bilinen önemli bir detayı vurguladı:
“Kadın boşanmada kusurluysa zaten kendisine nafaka verilmez; bu çok önemli bir ayrıntıdır. Eğer kadın ailenin sürdürülebilirliğini tehlikeye atıyorsa ona süreli dahi olsa nafaka verilmez. Burada mağdur edilen kişi boşanmak zorunda kalan ve kendi kusuru olmaksızın yuvası dağılan kadının korunmasını sağlamak adına yapılan düzenlemelerdir.”
“BU SUNİ GÜNDEMLE HAKLARIMIZ TIRPANLANMAK İSTENIYOR”
Böyle yapay gündemlerin kadınların haklarını geriye götüreceği endişesini dile getiren Altın Mimir Cumhurbaşkanının talimatının önemine değindi:
“Bu yapay gündemin oluşturulmasıyla bugün sahip olduğumuz hakların kısıtlanmasını büyük üzüntüyle karşılıyorum. Sayın Cumhurbaşkanının verdiği talimattaki ‘bu önergeyle bağlı kalmayın’ detayı çok önemlidir; eğer bu önergeye bağlı kalırsak kadınlar daha da zor durumda kalır.” Bu yasa çıktığında iptali için mücadele edeceğiz.” Biz kadın erkek eşitliğini sağlamadığımız müddetçe kadınların mağduriyetlerini artırmış oluruz.” Toplumda kadınlara bağlanan nafakalar da yüksek rakamlar değil ve tahsil edilemiyor.” O nafakanın o kişiye hayatta kalıp kalamayacağına bakmak lazım.”
AVUKAT MERCAN’DAN NAFAKA UYARISI: TEK BAŞINA SÜRE SINIRI GETİRMEK YENI MAĞDURIYETLER DOĞURUR!
Avukat Göknur Mercan da nafakanın yalnızca süre sınırı meselesine indirgenemeyeceğini belirterek yapılacak değişikliklerde somut kriterlerin ve hakkaniyet dengesinin gözetilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
“EVLILIK SÜRESI TEK BAŞINA KRITER OLAMAZ”
Nafakanın belirlenmesinde sadece evlilik süresine odaklanmanın yanlış sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Mercan karar süreçlerinde göz önünde bulundurulması gereken unsurları şöyle özetledi:
“Tarafların yaşı, sağlık durumu, eğitim düzeyi, çalışma imkanları, gelir düzeyleri ve malvarlıkları ile sosyal güvenceleri dikkate alınmalıdır. Ayrıca evlilik sırasında ekonomik bağımlılık yaratmış kişiler ile boşandıktan sonra kendi geçimini sağlaması gerekenlerin durumları ayrıca değerlendirilmelidir.”
MAHKEMELERIN IS YÜKÜ VE HÂKIMLERIN ROLU ARTACAK
Yeni hukuki modelin yargı sistemi üzerindeki etkilerine de değinen Mercan mahkemelerin daha titiz inceleme yapmaları gerekeceğinin altını çizdi:
“Bu tür değişiklikler mahkemelerin sorumluluğunu artıracaktır.Bugünkü uygulamalara göre çok daha titiz incelemeler gerekecektir.Hâkimlerin tarafların beyanlarıyla yetinmeyip gerektiğinde ekonomik ve sosyal durum analizlerini derinleştirerek tarafların gerçek gelirleri ile yaşam koşullarını ortaya koymaları önem kazanacaktır.”
< P >< B > ASIL AMAÇ: NE ÖLÇÜSÜZ YÜK NE DE KORUMASIZLIK
< P > Nafakalardaki temel dengeyi belirlemek gerektiğine işaret eden Mercan taraflar arasındaki hakkaniyetin korunmasının kritik olduğunu vurguladı:< / p >
< strong > “Burada esas mesele nafa kanın süreli veya süresiz olması konusunun ötesindedir.Asıl amaç nafa ka yükümlüsüne ölçüsüz yük getirilmemesi iken nafa ka alacaklısının da ekonomik açıdan korunmasız bırakılmamasıdır.”
< p >< b > “ADALET HER DOSYA DA AYNI SÜRE UYGULAMAK DEĞILDİR”
< p > Herkese aynı yöntemi dayatan modellerin yeni hak kayıplarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulunan Avukat Göknur Mercan değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:< / p >
< strong > “Hukuki düzenleme herkes için aynı sonucu dayatan değil , hâkimi somut olay özelliklerini dikkate alarak adil sonuca ulaşabileceği açık ölçütler sunmalıdır.Aksi takdirde taraflardan biri mağdur edilirken diğer tarafta yeni hak kayıplarına yol açabilir.Sonuç olarak nafa ka konusundaki yeni düzenlemenin başarısı yalnızca süre belirlimesine değil , adil karar verme ölçütlerine bağlıdır.Zira adalet her dosyada aynı süreyi uygulamak değil , benzer durumları eşit değerlendirirken farklı koşulları göz ardı etmemektir.”
< p > AYM’nin süresiz nafa ka kararı sonrası başlayan 9 aylık süre devam ederken kapsayıcı mutabakat arayışı nedeniyle nafa ka düzenlemesinin 13’üncü Yargı Paketi’nin ilk aşama metnine yetişmeyeceği ve ayrı takvimde Meclis gündemine getirileceği belirtiliyor.< / p >
